Arama
      Doktor Avni Arıkan'ın Notlarından Hekimlik Hayatı

Kategori: Kişiler | Yazan: Editor | Okunma Sayısı: 9582 | 11 Mayıs 2009, Pazartesi Yazdır

Ömer Avni beyin hatıratı, kendi el yazısıyla Osmanlıca yazdığı notlarından tercüme edilerek elde edilmiştir.17 yıl askeri hekimlikten sonra,sivil hayata geçmiş, ancak notlarında askeri hekimlik yıllarına ait daha çok anıya yer vermiştir.


Giriş: Ömer Avni beyin hatıratı, kendi el yazısıyla Osmanlıca yazdığı notlarından tercüme edilerek elde edilmiştir.Kendi tuttuğu notlar tarihi belgelerle karşılaştırılarak tarihlerin doğruluğu araştırılmış, hatıratın doğruluğu ıspatlanmaya çalışılmıştır. Osmanlının son döneminden cumhuriyete geçilen dönemi, cepheden cepheye hekimlik yaparak çalışmaktan farkına bile varmadığı notlarından anlaşılmaktadır.17 yıl askeri hekimlikten sonra,sivil hayata geçmiş, ancak notlarında askeri hekimlik yıllarına ait daha çok anıya yer vermiştir.Yazımızda daha çok kendi ağzından ifadelere yer verilmiştir.Aralarda söyledikleri belgelerle desteklenmiştir.

Dr. Ömer Avni Arıkan Osmanlıca Diploma Belgesi
Resim 1 - Dr. Ömer Avni Arıkan ve Diploması

Hayatı: Mehmet oğlu İslimyeli (Bulgaristan) Ömer Avni 1300 (1884/1885) yılında doğmuştur. Osmanlıca diplomasından Mekteb-i Tıbbıye-i Şahane’den 26 Kanunisani 1323 (8 Şubat 1908) senesinde mezun olduğu anlaşılmaktadır. 1

8 Temmuz1324’de (31 Temmuz 1908) Gülhane Seririyat hastanesinden Aliyül-ala (pekiyi) derecesi ile staj yaptığına dair belge almıştır. 2 Bu belgede; 5 Teşrinisani 1323’den (18 Kasım 1907) 8 Kasım 1324’e (31 Temmuz 1908) kadar tabib muavini yüzbaşı Ömer Avni, cerrahi hastalıklar, dahiliye, asabiye, nisaiye ve doğum,çocuk, kulak, burun, boğaz, göz, cildiye ve frengi,bakteriyoloji, anatomi,histoloji, teşhis ve tedavi ve fennin diğer bölümlerinde; özellikle klinik cerrahi ve cerrahi çeşitlerinde gayretli ve yatkınlık kazandığı belirtilmiştir.

Askeri hekim, tabib yüzbaşı olarak, ilk memuriyeti 9 Kanunisani 1325 (22 Ocak 1910) tarihinde Kırcaali (Bulgaristan) Askeri hastanesi operatörlüğü olmuştur. 3,4

Devamını notlardan okuyalım “Kırcaali hastanesi mezkur operatörlüğünden (Kırcaali hastanesinin lağvından dolayı 5) 19 Temmuz sene 328’de (1 Ağustos 1912) Harbiye Nezaretinin 1330 numaralı emriyle Çorlu hastanesi operatörlüğüne 6,7 , Balkan harbi seferberliğinde 1 Teşrinievvel 1328 (14 Ekim 1912 ) Sekizinci Fırka (Tümen) Sıhhıye bölüğü operatörlüğüne, Balkan harbinde sıhhıye bölüğü ile Kırkkilise, Vize, Çatalca muharebelerine iştirak, Balkan harbinde dördüncü rütbeden bir kıt’a Mecidi nişanıyla taltif edildim.”

Dr.Ömer Avni
Resim 2 - 4 Nisan 1329 (17 isan 1913) 7 Ay muharebeden sonra Valideme hediye.
Oğlunuz; Ömer Avni

Mecidi nişanı 1 Kanunuevvel 1329 (14 Aralık 1913 ) tarihli beratı bulunmaktadır. 8 “Balkan harbini müteakip Çorlu hastanesi operatörlüğüne avdet. Mart sene 330’da ( 12 Nisan 1914 ) Çorlu hastanesinin lağvıyla İkinci Kolordu açığına… 1 Nisan sene 330’da ( 14 Nisan 1914 ) Bandırma hastanesi operatörlüğüne tayin . 9 21 Temmuz 1330’da ( 3 Ağustos 1914 ) umumi seferberlik üzerine Sekizinci Fırkanın 13 numaralı Seyyar Hastanesi operatörlüğüne, 21 Eylül 330’da ( 4 Ekim 1914) Üçüncü Kolordu Sertababetinin emri ile Sekizinci Fırka Sıhhıye bölüğü operatörlüğüne tayin.” 10


Resim 3 - Sekizinci Firka Hastanesi

“1 Kanunisani 330’da ( 14 Ocak 1915) Sekizinci Fırka Sıhhıye bölüğü ile kanal harekatına iştirak maksadıyla Kudüs’e hareket”. 11


Resim 4 - Kudüs'te İken

“ 17 Nisan 331’de ( 30 Nisan 1915) yine Sekizinci Fırka Sıhhıye bölüğü ile Çanakkale darü’l harbine hareket. 1 Temmuz sene 331’de (14 Temmuz 1915) fırka ile Çanakkale’ye dahil olunmuştur. 24 Temmuz sene 331’de (6 Ağustos 1915) fırka ve sıhhıye bölüğü ile Anafartalar ….. harbe iştirak. 12, 13 Anafartalar savaşında yaşadıklarını şöyle anlatmaktadır.” 11 Temmuz 331’de (25 Temmuz 1915) Seddü’l-bahir’de grup sertabibinin emriyle Kirte’de çalışan Onuncu Fırka Sıhhıye bölüğü operatörlüğü vazifesine girdim. Buradaki memuriyetim 27 Temmuz 331’e ( 9 Ağustos 1915) kadar 16 gün devam etmiştir.Burada 24 Temmuz 331’de (6 Ağustos 1915) başlayan düşman büyük taarruzunda 3000’e karib (yakın) yaralı sarılmıştır. Badehu (ondan sonra) fırka ile beraber Anafartalar’da Conk muharebesine iştirak ettim. Burada müşahade edilen hizmete mukabil harp madalyasıyla 2 Eylül 331’de (15 Eylül 1915) taltif olundu.Yine bu muharebede görülen hizmet fırka kumandanlığıncada takdir olunarak terfian taltifim yazıldı. 1 Kanunuevvel 331’de (14 Aralık 1915) 3 sene zammı kadem aldım”. 14 Gerçektende 2.6.331 (15.6.1915) tarihli Anafartalar Grubu Kumandanlığı 21 nolu belgesinde Sekizinci Fırka Kumandanlığına yazılan yazıda Anafartalar Grubu Kumandanı Miralay (albay) M. KEMAL imzasıyla “ Fırkanız Sıhhıye bölüğü sertabibi Ali ve operatör Yüzbaşı Ömer Avni efendiler harb esnasında vezaif-i mevdu’alarını hüsn-i ifa ve şayan-ı takdir bir surette icra ettikleri grub ve ordu sertababetlerinin verdikleri raporlardan anlaşıldığından birer kıt’a harp madalyasıyla taltif ettim.Kurdela ve madalyalar gönderilmiştir. İki harp madalyasıyla beraber sekizinci fırka-i sıhhıye bölüğü sertababetine irsal olunur(gönderilir)”denmektedir.Gönderildi notunun altında ,Sekizinci Fırka Kumandanı Miralay Ali Rıza beyin adı bulunmaktadır. 15 Anafartalar’da yaşanan tüm bu olaylar Mustafa Kemal tarafından yazılan “Anafartalar Hatıraları” isimli eserde de anlatılmaktadır. 16 Ayrıca Ruşen Eşref Ünaydın’ın kaleme aldığı “Anafartalar Kumandanı Mustafa Kemal ile Mülakat” isimli eserde de bahsi geçmektedir..17

DOĞU CEPHESİNE GİDİŞ şöyle anlatılmaktadır. “ Mart 332’de (Mart 1916) Sekizinci fırka sıhhıye bölüğü ile Muş mıntıkasına hareket, Muş mıntıkasında fırka ile Tozan, Fortik, Çapakçur, Musalladere’de müteaddid muhaberata iştirak”. “29 Haziran 332’de (12 Temmuz 1916) şehirde Tozan ve Fortik muharebelerine iştirak ettim. Bu muharebede fırka hasbe’l-lüzum 2 Temmuz 332 (15 Temmuz 1916) kolboğazında kolgeçidine çekileceği esna-yı ric’atta ( geri dönme esnasında)ağır mecruhin nakilleri bana terk edilmesinden, büyük müşkilatla mecruhin kamilen mahall-i maksuda isal kılındı.(büyük zorlukla yaralılar noksansız istenilen yere ulaştırıldı) Kolordu kumandanı Mustafa Kemal Paşa mecruhinin nakillerini iyi bir fedakarlık olarak kabul etti. Sıhhıye bölüğünde rüfeka-yı mesa’im arasında güzel parlak cümlelerle beni taltif etti. Bunun üzerine bir sene zamm-ı kıdem suretiyle taltifim için teşebbüsatta bulunuldu. Neticeyi bilmiyorum”.demiştir. Bu konuda bir belgeye rastlanmamıştır. Daha sonra şöyle devam etmiştir. “ 7 Temmuz 332’de (7 Temmuz 1916) Çapakçur’da, Musalla deresinde düşmana icra kılınan taarruzda bulundum. 21 Temmuz 332’de (3 Ağustos 1917) düşmana muvaffakiyetle başlayan taarruzda bulundum 3 gün zarfında düşmana terk ettiğimiz araziyi zaptetmekle beraber Muş istirdad edildi (geri alındı). Muş ovasına tamamen hakim olduk. 7 Ağustos 332 (20 Ağustos 1916) nihayetine kadar Çapakçur cephesinde, Musalla, Çermuk gibi müteaddid muharebatta bulundum. 11 Ağustos 332’de (24 Ağustos 1916) Onaltıncı Kolordu kumandanlığının Fırka kumandanlığıyla tebliğ kılınan 11 Ağustos 332 tarih 931 numaralı emirleriyle Sekizinci Fırka sıhhıye bölüğü sertababetine tayin edildim. Fırka kumandanı Kaymakam (Yarbay) Mehmet Nuri Bey Erkan-ı Harbiye reisi İsmail Hakkı Bey idi. 1 Mart 333’de ( 1 Mart 1917) 1 sene 3 ay zammı kıdem aldım.


Resim 5 - 8 Temmuz 1335 (22 Temmuz 1918) Erzurum Mevki Hastanesi Operatörü
Binbaşı Ömer Avni

1 Mart 33’den muteber olmak üzere binbaşılığa terfi”. 1Mart 1917’den geçerli olmak üzere, 13 Mart 1917 tarihli, osmanlıca Binbaşılığa terfi belgesi elimizde bulunmaktadır. 18 Anılara devam edelim; “ 4 Şubat 334 (4 Şubat1918) tarih 5/133 numaralı emriyle İkinci Kolordu cerrahi müşavirliğine tayin olundum. 9 Şubatta Kolrduya hareket olunmuş ve Kolordu merkezine muvasalat ( ulaşma) edilmiş ise Dördüncü Kolordu kumandanlığının sıhhiye bölüğünün lağvolunmadığı beyanıyla tekrar Sıhhıye bölüğü sertababetini deruhte etmek üzere Muş mıntıkasına hareket etmeğim emrolundu.İkinci Kolordu kumandanının ısrarına rağmen bölüğe iltihaka mecburiyet hasıl oldu. Dördüncü Kolordu kumandanlığının 4 Mart 334 (4 Mart 1918) tarih ve 254 numaralı emr-i telgrafıyla Dördüncü Kolordu cerrahi müşavirliğine, 18 Mayıs 334’de (18 Mayıs 1918) Dördüncü Kolordu kumandanı Ali İhsan Paşa’nın emriyle Onikinci Fırka sıhhıye bölüğü sertbib ve operatörlüğüne tayin edildim.Onikinci Fırka ve sıhhıye bölüğü ile 334 (1918) senesi ileri harekatında İran cihetinde Süleyman, Hoy, Rumiyye cihetlerinden Ermeniler ile Süleyman, Hoy, Rumiyye’de vukubulan müteaddid muharebelere iştirak.Harb-i umumi mütarekesi üzerine fırka Gümrü’de (Kars) bulunuyordu. Sıhhıye bölüğü, fırkanın Gümrü’de bulunduğu zamanlarda lağvedildi. Sıhhıye bölüğünden 21 Kanunuevvel 334’de (21 Aralık 1918) ordu kumandanı Şevki Paşanın emriyle Kars' ta dört numaralı Menzil hastanesi operatörlüğüne tayin, ordu kumandanı Yakup Şevki Paşa’nın 19 Ocak 335 tarih (19 Ocak 1919) 226/702 numaralı emriyle Onikinci fırka hastanesi sertababetine ve operatörlüğüne tayin edildim. Ordu kumandanı Yakup Şevki Paşa, Fırka kumandanı Ali Rıfat Beyler idi. Ordu kumandanı Şevki Paşanın 21 Şubat 335 (21 Şubat 1919) tarih 740/2549 numaralı emriyle Erzurum hastanesi operatörlüğüne tayin edildim. 23 Haziran 336’da şark cihetinde Ermeniler üzerine yapılacak hareket-i askeriyeden Onikinci ve Dokuzuncu Fırkaların mecruhlarına (yaralılarına) muavenet etmek üzere şark cephesi kumandanı Kazım Paşa’nın emriyle cepheye hareket. 336 (1920) senesinde şark cephesinde Ermeni harekatının mebdeanı (başlangıcı) olan 23 Haziran 336’dan (23 Haziran 1920) Nisan 337 (Nisan 1921) tarihine kadar şark cephesine merbut (bağlı) kıtaatın esna-yı harpte vermiş oldukları mecruh ve şühedanın listesini vardır. ” 19

27 Eylül 336’da (27 Eylül 1920) başlayan taarruz üzerine Sarıkamış ve Kars muharebelerine iştirak. Şark cephesi kumandanı Kazım Paşa’nın 27 Şubat 337 (27 Şubat 1921)tarih 713/629 numaralı emriyle Kars hastanesi sertababet ve operatörlüğüne tayin edildim”. Mart 1921’de Kars hastanesinde görev yaparken, Şark cephesi kumandanı Kazım Paşa’nın 18 Nisan 1337 (18 Nisan 1921)tarih 1202 numaralı emriyle Bir numaralı Kars hastanesi Sertababetine gönderilen yazıda ; 2 numaralı Gümrü hastanesinin 22 Nisan 337’den (22 Nisan 1921) itibaren kaldırılması üzerine gereken işlemlerin yapılmasına ve Gümrü hastanesi sertabibi İsmail Hakkı efendinin Kars hastanesi sertababetine, Kars hastanesi sertabibi Binbaşı Ömer Avni efendinin de Sarıkamış hastanesi sertababetine tayin edildiği belirtilmiştir. 20


Resim 6 - Sarıkamışta....

Böylece doğudaki son görev yeri olan Sarıkamış hastanesi başhekimliğinde, ayrılıncaya kadar çalışmıştır.Nitekim bu bilgilere;Türk Asker Hekimliği Tarihi kitabında “(30 Ekim 1920)de 2 şehit 30 yaralı ile Kars’ı zabteden Kazım Karabekir Paşa birliklerinin sıhhı ihtiyacı için Seyyar hastanelerle birlikye bir Menzil hastanesi açılmış, Dr binbaşı Ali Sadettin (Pekcan),Dr. Yzb. Şaban (Barutçu), Dr. Rıfat Ahmet, Operatör Avni (Arıkan)dan kurulu sağlık ekibi hizmeti yürütmeye çalışmışlardır”. satırlarıyla ve yine Sarıkamış Asker hastanesindeki kayıtlarda da adına rastlanmıştır. 21


Resim 7 - Sarıkamış'ta ki lojmanların bugünkü durumu.

Operatör Ömer Avni (Arıkan) Sarıkamış’da bulunduğu süre içinde, şark cephesi kumandanı Mareşal Kazım Karabekir ile dost olmuş, hatta bitişik lojmanlarda komşu olmuşlardı.


Resim 8 - Sarıkamış Hastanesi Sertabibi Kaymakam (Yarbay) Avni Bey'e 11.10.1337 (11.10.1921)
Şark Cephesi Kumandanı Kazım Karabekir (Resmin Üzerinde ki Yazı)

14 yıllık gezici görevden sonra yerleşik bir görev ve savaşın dinmesi sonucu beklide sıra evlenmeye gelmiştir. 1 Ağustos 1338’de (1 Ağustos 1922) kaimmakamlığa (yarbay) terfi ettirilmiş, yarbay olarak evlenmiştir. Elimizde bulunan 13 Ağustos 338 (13 Ağustos 1922) Pazar günü tarihli Osmanlıca evlilik belgesinde şunlar yazmaktadır: “Balada terkim ve tahrir edildiği vech üzere yalnız onbin guruş mihr-i muaccel ve onbinbir guruş mihr-i baki madeni altun para olmak üzere Cephe Sıhhıye Reisi Miralay Nail Bey’in bikr-i baliğa kerimesi Meveddet hanımın Sarıkamış hastanesi sertabibi Binbaşı Ömer Avni Bey’in akdleri huzurumuzda icra edildiğini tasdik ve şahadet eyleriz”. 22 .Evlendikten 1yıl sonra ilk çocuğu Ertuğrul Nejad 1 Eylül 1339 (1 Eylül 1923) Perşembe günü sat 8.30’da evde dünyaya gelmiştir.Cumhuriyetin ilanını (29 Ekim 1923) Arıkan ailesi üç kişi olarak Sarıkamış’ta kutlamıştır.Ancak ilk çocuğunu 1 yaşındayken ishal nedeniyle kaybetmiştir. Anı defterinde Bursa’ya tayin yazısında “ 12 Ağustos 1340 (12 Ağustos 1924) tarih 1715/5751 numaralı emirle Sarıkamış Askeri hastanesi sertabibi Kaimmakam (yarbay) İslimyeli Ömer Avni bin Mehmet’in bilaharcırah (harcırahsız) Bursa hastanesi sertababetine tayin kılınacağı, Müdafaa-i Milliye Vekaletinin iş’arına (yazı ile bildirmesine) atfen Kolordudan bildirilmiştir…..” denmektedir. 23 Yine defterde “1 Şubat 341(1 Şubat 1925) Cumartesi günü saat 10’da Nevin’in doğumu” notundan Bursa’da yeniden çocuk sahibi olduğu anlaşılmaktadır. Bursa’da askeri hekimlikten ayrılmış, bunu defterinde şöyle yazmıştır. “ Ordudaki hayatı memuriyetim buraya kadardır.Buradan kendi arzum ve ısrarımla ayrılarak sıhhat ve içtimai muavenet vekaleti emrine geçtim. Orduda 17 sene çalıştım” Bursa’da iken 1-3 Eylül 1925 ‘te Ankara’da yapılan 1. Milli Türk Tıp Kongresine dinleyici olarak katılmıştır. 24

Sağlık Bakanlığındaki hizmetleri hakkında “ Sıhhat ve İçtimai Vekalet emrinde bulunduğum müddet; 6 Nisan 1926 Malatya memleket hastanesi sertabib ve operatörlüğüne tayin edildim.


Resim 9 - Malatya'da Baş Hekim

9.5 sene ayrılmaksızın burada çalıştım. 7 Aralık 1935’te Çorum memleket hastanesine tayin edildim, havasının iyi gelmemesinden dolayı yine arzumla buradan ayrılarak Sümerbank (Konya Ereğlisi Bez Fabrikası) emrine geçtim” demiştir.

 
Resim 10 - Malatya

1949 yılında yaş haddinden Sümerbank ‘tan emekli olarak İstanbula gelmiştir. 10 Mart 1951’de kalp krizinden Alman Hastanesinde Vefat etmiştir.25


Resim 11- Avni Arıkan'ın Madalyaları (2 Ocak 1928'de İstiklal Madalyası Almıştır)

SONUÇ: Denilebilirki Türk asker hekimlerinin en çok kahır görmüş, yokluk içinde ömür tüketmiş olanları 1900-1930 yıllarında mesleğe girmiş bulunanlardı.26 Dr. Ömer Avni’de bu hekimlerden biri olarak yokluk ve sıkıntılar içinde 17 yılını askeri hekim olarak cephelerde çalışmıştır. Balkan, Anafartalar ve kurtuluş savaşında çalıştığı cephelerde gösterdiği yararlılıklar ve hizmetleri sonucu aldığı madalyaları ile Tarihimizdeki yerini almıştır.

DİPNOTLAR
1- Belge 1 Osmanlıca diploma
2- Belge 2 Osmanlıca Gülhane’de staj yaptığına dair belge
3 - Osmanlıca not defteri, s.5
4- Kemal Özbay: Türk Asker Hekimliği Tarihi ve Asker Hastaneleri. cilt III, II. Kitap Hastaneler, İstanbul, 1981,Yörük basımevi, s.74
5- Osmanlıca not defteri, s.43
6- Osmanlıca not defteri, s.24
7- Kemal Özbay: Türk Asker Hekimliği Tarihi ve Asker Hastaneleri. cilt III, I. Kitap Hastaneler, İstanbul, 1981,Yörük basımevi, s.191
8- Belge 3 Osmanlıca Mecidi nişanı beratı
9- Kemal Özbay: Türk Asker Hekimliği
14- - Osmanlıca not defteri, s.47
15- Osmanlıca not defteri, s.45
16- Mustafa Kemal Atatürk: Anafartalar Hatıraları, İst., Mart 1998,Yenigün haber ajansı basın ve yayıncılık A.Ş.,s79
17- Ruşen Eşref Ünaydın: Anafartalar Kumandanı Mustafa Kemal ile Mülakat,İst.,Mart 1999, Yenigün haber ajansı basın ve yayıncılık A.Ş.,s. 80
18- Belge 4 Osmanlıca binbaşılığa terfi belgesi 19- Osmanlıca not defteri, s.24,29,47-50 arası
20- Osmanlıca not defteri, s.30
21- Kemal Özbay: Türk Asker Hekimliği Tarihi ve Asker Hastaneleri. cilt III, II. Kitap Hastaneler, İstanbul, 1981,Yörük basımevi, s.48, 54, 195
22- Belge 5 Osmanlıca evlenme belgesi
23- Osmanlıca not defteri, s.30
24- Birinci Milli Türk Tıp Kongresi (1-3 Eylül 1925) Müzakeratı. Kongre Heyeti idaresi tarafından teflik ve neşredilmiştir.(Osmanlıca) İst.,1926, Kader matbaası, önsözden sonraki (10 sayfa)
25- Türk Hekimleri Biyografisi. 1948, s.18
26- Kemal Özbay: Türk Asker Hekimliği Tarihi ve Asker Hastaneleri. cilt I, İstanbul, 1976,Yörük basımevi, s.444
KAYNAKLAR
Osmanlıca not defteri
Belge 1 Osmanlıca diploma
Belge 2 Osmanlıca Gülhane’de staj yaptığına dair belge
Belge 3 Osmanlıca Mecidi nişanı beratı
Belge 4 Osmanlıca binbaşılığa terfi belgesi
Belge 5 Osmanlıca evlenme belgesi
Belge 6 İstiklal Madalyası beratı
Özbay Kemal: Türk Asker Hekimliği Tarihi ve Asker Hastaneleri. cilt I, İstanbul, 1976,Yörük basımevi
Özbay Kemal: Türk Asker Hekimliği Tarihi ve Asker Hastaneleri. cilt III, I. Kitap Hastaneler, İstanbul, 1981,Yörük basımevi
Özbay Kemal : Türk Asker Hekimliği Tarihi ve Asker Hastaneleri. cilt III, II. Kitap Hastaneler, İstanbul, 1981,Yörük basımevi, s.48, 54, 195
Birinci Milli Türk Tıp Kongresi (1-3 Eylül 1925) Müzakeratı. Kongre Heyeti idaresi tarafından teflik ve neşredilmiştir.(Osmanlıca) İst.,1926, Kader matbaası
Atatürk Mustafa Kemal : Anafartalar Hatıraları, İst., Mart 1998,Yenigün haber ajansı basın ve yayıncılık A.Ş.
Ünaydın Ruşen Eşref : Anafartalar Kumandanı Mustafa Kemal ile Mülakat,İst.,Mart 1999, Yenigün haber ajansı basın ve yayıncılık A.Ş.
Türk Hekimleri Biyografisi, 1948

Dr.Ayten Arıkan
İstanbul


    Yorumlar

Henüz Yorum Yazılmamış

    Yorum Yazın:
İsim:
E-Posta:
Mesaj:
 
Onay Kodu:


Tarihin Tanıkları 2009
Creative Commons License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivs 2.0 License. ©  



Dost Siteler :|İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti|